โครงการสัมมนาอาสาสมัครพิทักษ์ป่า อข.ทับลาน 22 พฤศจิกายน 2568 – Khaoyai.org
  หน้าแรก   เกี่ยวกับมูลนิธิ   เขาใหญ่   กิจกรรมหลักมูลนิธิ   กิจกรรมพิเศษมูลนิธิ   ภาพกิจกรรม   คลิปกิจกรรม   ข่าวสารประชาสัมพันธ์   ติดต่อเรา 

โครงการสัมมนาอาสาสมัครพิทักษ์ป่า อข.ทับลาน 22 พฤศจิกายน 2568

โครงการสัมมนาอาสาสมัครพิทักษ์ป่า อข.ทับลาน 22 พฤศจิกายน 2568

โครงการคา่ยเยาวชนจิตอาสาเพอื่อนรุกัษ์ทรัพยากรธรรมชาตแิละสงิ่แวดลอ้มNext Gen New World

เรื่องช้างออกจากป่าเขาใหญ่  เข้าพื้นที่ของอุทยานแห่งชาติทับลาน   จ.ปราจีนบุรี

เมื่อวันเสาร์ที่   ๒๒  พ.ย. ๖๘   มูลนิธิฯ  ได้ร่วมกับ  อุทยานแห่งชาติทับลาน   จัดเวทีสัมมนาประชาชนในพื้นที่ที่เกี่ยวข้อง  โดยมีประธานเครือข่ายจิตอาสาร่วมสัมมนา  จำนวน  ๑๐๐   คน โดยมี  พลเอก  พงษ์เทพ  เทศประทีป  ประธานที่ปรึกษามูลนิธิฯ  เป็นประธานเปิดการสัมมนา   และ พลเอก สุรยุทธ์  จุลานนท์  ประธานกรรมการมูลนิธิฯ ได้กรุณาไปรับฟังการแถลงผลการสัมมนา พร้อมบรรยายพิเศษ ในช่วงบ่ายเวลา  ๑๔.๓๐ - ๑๖.๐๐ น.  โดยมี  ผู้ว่าราชการจังหวัดนครราชสีมา ,  ผู้ว่าราชการจังหวัดปราจีนบุรี, และอธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช รวมรับฟังการแถลงผลการสัมมนาครั้งนี้ด้วย  

1. หลักการและเหตุผล

1.1 ด้วยความสาคัญของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมซึ่งเป็นสิ่งจาเป็นในการ ดารงชีวิตของมนุษย์และสัตว์ แต่ในปัจจุบันทรัพยากรธรรมชาติถูกทาลายลดน้อยลงไปอย่างมาก การพัฒนาเมือง และการทาลายสิ่งแวดล้อมเป็นปัจจัยสาคัญก่อให้เกิดมลพิษขึ้นอย่างเห็นได้ชัด จึงเป็นเรื่องเร่งด่วนที่ต้องสร้างความรู้ความเข้าใจในการใช้ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ให้แก่ทุกคน โดยเฉพาะนักเรียน นิสิต นักศึกษา และเยาวชน ซึ่งเป็นกลุ่มเป้าหมายที่สาคัญ ที่ควร สร้างสรรค์ความรู้ดังกล่าวให้เกิดขึ้น เนื่องจากเป็นผู้ที่อยู่ในวัยที่กาลังใฝ่เรียนรู้และช่างคิด ในอนาคตบุคคลกลุ่มนี้มีโอกาสที่จะเป็นได้ทั้งผู้สร้างสรรค์และผู้ทาลายพอๆ กันหากมีความเข้าใจที่ ไม่ถูกต้องดีพอ การสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องให้แก่บุคคลกลุ่มนี้ตั้งแต่ต้น จะเป็นการปลูกจิตสานึก และทัศนคติที่ดี ทาให้เกิดกระแสการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมต่อไปได้อย่าง กว้างขวาง เพราะเด็กและเยาวชนย่อมเติบโตเป็นผู้ใหญ่ต่อไปในอนาคต และปัจจุบันสถานการณ์ ทางด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของโลก กาลังตกอยู่ในภาวะวิกฤตเนื่องจากการ กระทาของมนุษย์ การใช้ทรัพยากรธรรมชาติไม่ถูกวิธีและจานวนประชากรมีอัตราเพิ่มขึ้นทุกปี ทาให้เกิดการนาทรัพยากรธรรมชาติที่มีอยู่อย่างจากัดมาใช้เพิ่มขึ้นเป็นจานวนมาก ทรัพยากร ที่มีอยู่ลดน้อยลงไปอย่างมาก พื้นที่ป่า พื้นที่ต้นน้าถูกเปลี่ยนเป็นพื้นที่การเกษตร เมือง เส้นทาง คมนาคมขนส่งจึงเป็นเรื่องที่ทุกคนควรให้ความสาคัญในการช่วยคิด และทาให้ทรัพยากรธรรมชาติ ที่มีอยู่อย่างจากัด สามารถใช้ได้อย่างยาวนานพอเพียงแก่ประชากรทุกคนอย่างต่อเนื่อง โดยไม่ ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม จนทาให้เกิดสภาวะโลกร้อนอันจะทาให้เกิดมหันตภัยร้ายแรง ทางธรรมชาติต่อไป

1.2 มูลนิธิพิทักษ์อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ มีภารกิจเกี่ยวกับการอนุรักษ์ ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอยู่แล้วจึงเห็นควรให้มีการจัดทาค่ายโครงการ “เยาวชนจิต อาสา เพื่ออนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม Next Gen New World” เพื่อเสริมสร้าง ความรู้ ในรูปแบบของนักอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ซึ่งนอกจากค่ายนี้จะให้ความรู้ใน รูปแบบการสัมผัสประสบการณ์โดยตรงแล้ว ยังส่งผลต่อการเรียนรู้ในรูปแบบของการเสริมสร้าง

ปัญญา กิจกรรมการอยู่ค่ายจะทาให้เกิดความคิดต่อยอดได้เอง เป็นประโยชน์ต่อการดารงชีวิตใน สังคมของเยาวชนต่อไปในอนาคต เป็นการสร้างเยาวชนนักอนุรักษ์รุ่นใหม่ขึ้นมาทาหน้าที่ในการ อนุรักษ์ทรัพยากรสืบต่อไป รวมทั้งร่วมกับอุทยานแห่งชาติในพื้นที่ ดาเนินการให้มีการปลูกป่าและ อนุรักษ์สัตว์ป่าตามความเหมาะสมของแต่ละพื้นที่ด้วย โดยนาปัญหาทางอากาศ น้า ดิน และผืน ป่าที่เกิดขึ้นในปัจจบุนัมาเปน็พนื้ฐานทางความคิดในการปลูกจิตสานึกให้แก่สังคมที่จะช่วยกันใน เรื่องเกี่ยวกับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมต่อไป คือ

1.2.1 ทางอากาศ เกิดจากการเผาป่า พื้นที่การเกษตร ยานพาหนะ และโรงงาน อุตสาหกรรมบางประเภท เป็นต้น ซึ่งจะทาให้เกิดหมอกควัน เพิ่มปริมาณ CO2 ในชั้นบรรยากาศ ฝุ่นละออง PM 2.5 และสภาวะโลกร้อน เป็นต้น

1.2.2 ทางน้า เกิดจากการทาลายแหล่งต้นน้า การปล่อยน้าเสียหรือขยะเหลือใช้ ลง คลองสาธารณะของโรงงานอุตสาหกรรมบางประเภท และภาคการเกษตรที่ใช้ปุ๋ยเคมี ยาฉีดแมลง เป็นจานวนมาก

1.2.3 ทางพื้นดิน เกิดจากการนาขยะและกากวัตถุเคมีอุตสาหกรรมไปทิ้งในที่ไม่เหมาะสม โดยไม่มีการป้องกันความเสียหายที่จะเกิดจากวัตถุนั้นๆ

1.2.4 ผืนป่า เกิดจากการบุกรุกทาลายป่าและการล่าสัตว์ ทาให้พื้นที่ป่าเหลือน้อย ทาให้ เกิดภาวะฝนแล้ง หรือน้าหลาก -น้าท่วมอย่างรุนแรง สัตว์ป่าบางชนิดอาจสูญพันธุ์ และเกิดปัญหา สัตว์ป่าออกมาหาอาหารในพื้นที่เพาะปลูกของราษฎรในพื้นที่

2. วัตถุประสงค์ เพื่อเสริมสร้างและปลูกจิตสานึกแก่เยาวชนให้เห็นความสาคัญของ ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่จะต้องช่วยกันดูแลรักษาและอนุรักษ์ไว้ให้เป็นประโยชน์ต่อ ประเทศชาติและประชาชนตลอดไป

3. เป้าหมาย

3.1 เพื่อสร้างนักอนุรักษ์ธรรมชาติที่ดี มีจิตสานึกรับผิดชอบต่อการใช้ทรัพยากรธรรมชาติ และเป็นแนวร่วมในการดูแลรักษาทรัพยากรธรรมชาติป่าไม้และสัตว์ป่า

3.2 เพื่อให้ผู้เข้าร่วมโครงการมีความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง เกี่ยวกับต้นไม้ การเพาะกล้า การปลูก การดูแล รักษาต้นไม้-ป่าไม้เพื่อลดภาวะโลกร้อน

3.3 เพื่อให้ผู้เข้าร่วมโครงการ ตระหนักในหน้าที่ของตนเองในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม

3.4 เพื่อสร้างเสริม ปลูกฝังความจงรักภักดีต่อสถาบัน ชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ รวมทั้งความสามัคคีและจริยธรรมในการดารงชีวิตแก่ผู้เข้าร่วมโครงการอย่างเป็นรูปธรรม

page2image64898176 page2image64898944 page2image64899520 page2image64906816

3.5 เพื่อเป็นการประชาสัมพันธ์ให้ความรู้ ความเข้าใจต่อการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อมแก่บุคคลทั่วไป ได้ร่วมกันขจัดปัญหาผลกระทบจากมลภาวะสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้น โดยต่อเนื่อง เช่น ภาวะโลกร้อนและฝุ่นละออง PM 2.5 เป็นต้น

4. วิธีดาเนินการ

4.1 นานักเรียน , เยาวชน ในพื้นที่ใกล้เคียงกับพื้นที่เป้าหมาย มาเข้าค่ายฝึกอบรมให้ ความรู้ที่สอดคล้องกับพื้นที่ภูมิศาสตร์เกี่ยวกับแหล่งทรัพยากรธรรมชาติ สัตว์คุ้มครองทั้งทางบก ทางน้า การกาจัดขยะที่ถูกต้อง การเพาะชากล้าไม้ การปลูกต้นไม้ ทาฝายกั้นน้า ทาแนวกันไฟ การป้องกันไฟป่าและการดูแลรักษาป่า สัตว์ป่า โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ให้เห็นถึงความสาคัญและ ความจาเป็น ประโยชน์ของทรัพยากรธรรมชาติที่มีต่อสังคม ประเทศชาติ ทั้งในปัจจุบันและใน อนาคตรวมทั้งมหันตภัยที่เกิดจากมลภาวะต่างๆ ด้วย

4.2 ดาเนินการแจกต้นกล้าให้แก่นักเรียน เยาวชน ประชาชนทั่วไป นาไปปลูกในพื้นที่ ต่างๆ ตามความเหมาะสม

4.3 ประชาสัมพันธ์ให้หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ประชาชนทั่วไป ร่วมกันปลูกต้นไม้ และอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่อง โดยใช้สื่อทุกประเภท

4.4 ใช้การวาดภาพธรรมชาติและดนตรีเป็นสื่อความหมายในการปลูกจิตสานึกในการ รักษาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมตามความเหมาะสม

5. แผนงานและระยะเวลาดาเนินการ เป็นโครงการต่อเนื่องโดยจัดให้มีค่ายเยาวชนฯ และจัดทา แผนงานเฉพาะเรื่องและพื้นที่เป็นปีๆ ตามขีดความสามารถในห้วงเวลาที่เหมาะสม

6. สถานที่ พื้นที่ดาเนินการและระยะเวลาจัดอบรม

กาหนดใช้พื้นที่ ของหน่วยสังกัด กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช หรือโรงเรียน ต่างๆ พิจารณาคัดเลือกและมีความพร้อมที่จะจัดเป็นสถานที่ฝึกอบรมเยาวชน,การจัดกิจกรรม ที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อม ป่า และสัตว์ป่า โดยมีระยะเวลาอบรม 1 คืน 2 วัน

7. ประเภทของต้นไม้และกิจกรรมที่เกี่ยวข้องอื่นๆ

ประเภทไม้พุ่ม ไม้ยืนต้น ไม้กินได้ ไม้มีค่าทางเศรษฐกิจ และต้นไม้ประจาถิ่นในท้องที่ หรือในเขตอุทยานแห่งชาติแต่ละแห่ง และกิจกรรมอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น กิจกรรมในการอนุรักษ์ และคุ้มครองสัตว์ป่า สัตว์น้า การทาฝาย การทาแหล่งอาหารสัตว์ การทาแนวกันไฟ การทาแนว ป้องกันสัตว์ออกจากป่าและการกาจัดขยะ เป็นต้น

8. งบประมาณ ค่าใช้จ่ายดาเนินการฝึกอบรม
8.1 มูลนิธิพิทักษ์อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่และภาคเอกชนที่ร่วมโครงการฯ ให้การสนับสนุน 8.2 องค์กร/หน่วยงาน และบุคคลที่สนใจเข้าร่วมโครงการ ให้การสนับสนุน

9. ผู้รับผิดชอบโครงการ

9.1 มูลนิธิพิทักษ์อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ มีหน้าที่วางแผนอานวยการ ประสานงาน ดาเนินการ และกากับดูแล ติดตามประเมินผลโครงการ/แผนงาน ที่กาหนดไว้ โดยจัดตั้ง คณะกรรมการ ประกอบด้วย ผู้แทนหน่วยงาน/องค์กรที่เกี่ยวข้อง เพื่อดาเนินการได้ตามความ เหมาะสม

9.2 กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เป็นผู้ให้การสนับสนุนและดาเนินการ ฝึกอบรม จัดหาพื้นที่เพาะชากล้าไม้ การปลูกต้นไม้และดาเนินการต่างๆ ที่เกี่ยวข้องตามเป้าหมาย และวัตถุประสงค์ที่กาหนดไว้

9.3 ภาคเอกชนที่ร่วมโครงการฯ ให้การสนับสนุนงบประมาณและสิ่งอานวยความสะดวก ตามแผนงานที่กาหนดไว้

9.4 องค์กรภาครัฐ/เอกชน สถาบันการศึกษา ที่เข้าร่วมโครงการฯ

10. การประชาสัมพันธ์

จัดกิจกรรมเพื่อประชาสัมพันธ์โครงการผ่านสื่อต่างๆ ทั้งทางสื่อสิ่งพิมพ์ วิทยุกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์ สื่อทางอินเตอร์เน็ต ให้ประชาชนทั่วไปได้รับทราบวัตถุประสงค์และผลการ ดาเนินงานของโครงการอย่างต่อเนื่อง

11. ผลที่คาดว่าจะได้รับ

11.1 หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ประชาชนทั่วไป และเยาวชนในพื้นที่ต่างๆ ทุก ภูมิภาค ได้มีโอกาสร่วมกิจกรรมเพื่อการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

11.2 เพิ่มพื้นที่สีเขียว เพื่อช่วยลดภาวะโลกร้อนได้มากขึ้น

11.3 ประชาชนและเยาวชนในท้องถิ่นและพื้นที่ใกล้เคียง มีจิตสานึกร่วมอนุรักษ์ ทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อมทั้งทางบก ทางทะเล และสัตว์ป่าอย่างกว้างขวาง โดยเฉพาะใน พื้นที่อุทยานแห่งชาติและป่าอนุรักษ์

11.4 ทาให้กลุ่มเป้าหมายรู้จักการใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างประหยัดและคุ้มค่าภายใต้ หลักการ ใช้เท่าที่จาเป็น สามารถนากลับมาใช้ซ้าได้ การดูแลรักษา การกาจัดขยะ รวมทั้งการใช้ ทดแทน และร่วมกันเป็นจิตอาสาเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ที่จะทาให้เกิดแหล่ง ท่องเที่ยวทางธรรมชาติที่สวยงามตลอดไป

11.5 ผู้ที่ผ่านการอบรม สามารถจัดกิจกรรมเครือข่ายบนโลกออนไลน์ NETX GEN NEW WORLD เพื่อการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ด้วยการถ่ายภาพธรรมชาติที่ สวยงามหรือภาพที่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมที่เป็นจริงในพื้นที่ เพื่อปลุกจิตสานึกของสังคมให้ช่วยกัน ดูแลในเรื่องเหล่านี้ ต่อไปโดยต่อเนื่อง ซึ่งจะเป็นการสร้างการท่องเที่ยวทั่วไทยอย่างมีคุณค่าด้วย

ในการนี้ มูลนิธิฯ อาจจัดให้มีการประกวดภาพสื่อความหมายเหล่านี้ ผ่านเว็บไซต์ของ มูลนิธิฯ ในห้วงเวลาที่เหมาะสมก็ได้

12. การรายงานผลของการดาเนินงานและประเมินผลโครงการ

ให้รายงานผลของการดาเนินงานโครงการ ให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องรับทราบ เมื่อ จบการจัดกิจกรรมแต่ละครั้ง และเมื่อสิ้นสุดการดาเนินงานโครงการ ให้ประเมินผลการดาเนินงาน โครงการรายงานให้ผู้ให้การสนับสนุนและองค์กร หน่วยงาน ที่เกี่ยวข้องได้รับทราบต่อไป

--------------------

รายงานการดําเนินการจัดกิจกรรมสัมมนาอาสาสมัครพิทักษ์ป่า มูลนิธิพิทักษ์อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ วัน เสาร์ที่ 22 พฤศจิกายน 2568 ณ อุทยานแห่งชาติทับลาน จังหวัดปราจีนบุรี

พิธีเปิดการสัมมนาอาสาสมัครพิทักษ์ป่า โดย พลเอกพงษ์เทพ เทศประทีป ประธานที่ปรึกษามูลนิธิพิทักษ์ อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่

การสัมมนาในครั้งหวังเป็นอย่างยิ่งว่าจะสามารถช่วยลดปัญหาความเดือดร้อนของประชาชนที่ ได้รับผลกระทบได้การสัมมนาในครั้งนี้จะช่วยให้กชเกิดข้อเสนอถึงแนวทางที่จะร่วมมือกันของประชาชนกับ ส่วนราชการที่เกี่ยวข้องในการแก้ไขปัญหาช้างป่าได้มีประสิทธิภาพและราบรื่นต่อไป การสัมมนาในครั้งสามารถ ให้ประชาชนได้เสนอความคิดเห็นได้อย่างเต็มที่ ในพื้นที่ผืนป่ามรดกโลกดงพญาเย็น - เขาใหญ่ มีเครือข่ายเฝ้า ระวังและผลักดันช่างป่าได้ดําเนินการแก้ไขปัญหาช้างป่าออกนอกพื้นที่อนุรักษ์ไปส่วนหนึ่งแล้ว โดยมีพระ ประจวบ ยติกโร เข้ามามีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาช้างป่าออกนอกพื้นที่ป่าอนุรักษ์ จึงเชื่อว่าประสบการณ์ ตา่งๆทปี่ระชาชนได้ดําเนินการมาแล้วจะนํามาใช้ในการสัมมนาในครั้งนี้ให้ได้ผลสัมฤทธิ์ที่ดีและนําไปใช้อย่างมี ประสิทธิภาพ และให้ส่วนราชการหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้นําผลการสัมมนาในครั้งไปดําเนินการในแนวทางที่ เหมาะสมเพื่อความสงบสุขของประชาชนและสัตว์ป่าในพื้นที่ต่อไป ขอขอบคุณทุกฝ่ายที่ได้จัดกิจกรรมสัมมนา อาสาสมัครพิทักษ์ป่าด้วยเจตนาที่ดียิ่ง รวมทั้งผู้ให้การสนับสนุนที่ให้ความสําคัญกับการแก้ไขปัญหาช้างป่าด้วย ความปรารถนาดี หวังเป็นอย่างยิ่งที่จะได้รับความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในการแก้ไขปัญหาช้างป่าออกนอก พื้นที่ป่าอนุรักษ์ บัดนี้ ได้เวลาอันสมควรแล้วขอเปิดการสัมมนาโครงการอาสาสมัครพิทักษ์ป่า ขอให้การ ดําเนินงานเป็นไปดว้ ยความเรียบร้อยและบรรลุวัตถุประสงค์ที่กําหนดไว้ ขอขอบคณุ

พิธีปิดการสัมมนาอาสาสมัครพิทักษ์ป่า พลเอกสุรยุทธ์ จุลานนท์ ประธานมูลนิธิพิทักษ์อุทยานแห่งชาติเขา ใหญ่

ขอเรียนว่าได้เดินลงมาจากอําเภอปักธงชัยผ่านถนนเส้นนี้เมื่อปี พ.ศ. 2503 ยังไม่มีถนนป่าทับลานก็ คือผืนป่าซึ่งมีต้นลานเต็มไปหมด ผมยังจําได้ใช้เวลา 2 สัปดาห์ จากปักธงชัยมาออกกบินทร์บุรี เพราะฉะนั้น ส่วนที่อยู่ในความทรงจําของผมก็ยังอยู่ในความทรงจําคือและยังอยู่ในความทรงจําอยู่ในปัจจุบัน และอยากเห็น การที่เราจะฟื้นฟู การที่เราจะรักษาส่วนที่ยังคงเหลืออยู่ให้ดํารงอยู่ต่อไป ท่านซึ่งมาอยู่หลังจากที่ผมได้เดินผ่าน ไปแล้วนะครับได้มาทํามาหากินก็เป็นอีกส่วนหนึ่งที่ได้ ถือว่าได้มาใช้ประโยชน์ได้มาดูแลผืนป่าได้มาช่วยกัน รักษาพื้นที่แห่งนี้จนกระทั่งถนนได้มีการก่อสร้างเมอื่ ปีพ.ศ.2509เมอื่มีถนนเกิดขนึ้ความเจริญก็ตามมาเป็น ส่วนหนึ่งที่ทําให้เกิ สิ่งที่ถือว่า เป็นวิวัฒนาการแล้วก็เป็นการที่ประชาชนได้เข้ามาทําหน้าที่การดูแลผืนป่าอย่าง มากขึ้น ส่วนที่เราจะต้องทําความเข้าใจกันอย่างเป็นหลักการคือ เรื่องของธรรมชาติเราเป็นส่วนหนึ่งของ ธรรมชาติเราในที่นี้ก็คือทั้งคนและสัตว์ป่าและพืชพันธุ์ไม้ เราเป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติเราก็ต้องตั้งหลักกันให้ ได้ว่าจะทําอย่างไรที่จะอยู่ร่วมกัน อย่างมีคุณภาพยั่งยืนต่อไปให้ได้ คําว่า มีคุณภาพ หมายถึง คนอยู่ได้ สัตว์ป่า อยู่ได้ พืชพันธุ์ไม้อยู่ได้ ทําอย่างไรที่มันจะเป็นอย่างนั้นก็เป็นเรื่องที่พวกเราจะต้องช่วยกันดูแลช่วยกันรักษาไว้ให้ เป็นประโยชน์ เรื่องที่พวกเราสัมมนากัน เป็นปัญหาส่วนหนึ่ง ซ่ึงยังมีปัญหาอีกมากมาย นอกเหนือจากนี้ ปัญหา ส่วนหนึ่ง ก็เป็นปัญหาสําคัญเฉพาะหน้า ที่เราจะต้องหาทางแก้ไขกันมันเป็นความเดือดร้อน เป็นความทุกข์ เป็น ความยากลําบาก ทพี่ ี่น้องประชาชน ต้องประสบอยู่ ถ้าพูดในแง่ของสัตว์ป่าบ้าง เขาก็มีความยากลําบากในการ ทํามาหากินการที่จะออกไปหาอาหาร ทั้ง 2 ฝ่าย จะต้องมีจุดร่วม ที่ ลงตัวด้วยกันว่าเราจะทําอย่างไร ที่จะให้ มันเป็นจุดร่วมที่เหมาะสมการแก้ไขปัญหานี้ ก็เป็นไปอย่างที่ท่านผู้แทนของ WWF ได้พูดถึงว่าควรจะได้มีการ จัดตั้งองค์กรซึ่งเป็นองค์คณะบุคคลซึ่งทํางานร่วมกันทั้งภาครัฐแล้วก็ภาคเอกชนเป็นส่วนที่มีความสําคัญ เพราะ

ถ้าไม่มีองค์กรที่ดูแลแล้ว มันก็จะแก้ปัญหาอะไร ต่างๆ นั้นยากลําบาก เมื่อมีองค์กรเราก็จะสามารถทํางานผ่าน องค์กรนั้นได้ ก็ขอให้ทางจังหวัดนครราชสีมาแล้วก็จังหวัดปราจีนบุรีได้เอาเรื่องเหล่านี้เป็นเรื่องที่มีความสําคั ตัวอย่างเช่นได้พูดกันว่าต้องเป็นยุทธศาสตร์ของจังหวัดในการแก้ไขปัญหายุทธศาสตร์หมายถึงว่าอย่างน้อยๆ มันต้องเป็นเรื่อง 10 ปี 20 ปี ต่อไปจะทําอะไรกันต่อไปอย่างไร วางแนวทางเป็นขั้นตอน ซึ่งจะต้องค่อยๆคุณ คัดแต่ปัญหาเฉพาะหน้า ที่มันเร่งด่วนแล้วก็มีความจําเป็นที่เราจะต้องหาทางแก้ไขเรื่องของอุปกรณ์ที่จะมาใช้ ช่วยในการแจ้งเตือนในการเฝ้าระวังเป็นส่วนที่สําคัญ ซึ่งท่านอธิบดีคุยกับผมเมื่อสักครู่ว่าอยู่ในแผนที่ของบจาก ทางรัฐบาลเพราะฉะนั้น ก็สบายใจไปได้ในระดับหนึ่งนะครับว่าท่านอธิบดีได้รับที่จะดําเนินการตั้งงบไปที่ทาง รัฐบาลแล้วในเรื่องของอุปกรณ์ต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น Drone กล้อง Camera trap และอุปกรณ์ทางเทคนิค การที่ จะปรับเส้นทาง ได้ตั้งงบประมาณที่จะเตรียมการดําเนินการอยู่แล้ว เป็นเรื่องที่จะทําให้ท่านสบายใจได้ว่าเรื่อง ปัญหาเบื้องต้นนั้น อธิบดีกรมอุทยานฯ ได้รับที่จะไปดําเนินการในส่วนนั้นแล้ว จะฝากไว้ก็ผมมีความสบายใจ อย่างหนึ่งก็คือ ไม่มีความเกลียดชังเรื่องของช้างป่า เราอยู่ร่วมโลกด้วยกัน มันมีโลกอยู่ใบเดียว แล้วก็มีผืนป่าอยู่ ผืนป่าเดียว เราจะต้องอยู่ร่วมกันให้ได้ทําอย่างไร เป็นเรื่องที่เราจะต้องช่วยกันคิด เบื้องต้นที่ที่เราได้ทํากันอยู่ใน ก็เป็นเรื่องที่เหมาะสมมีความจําเป็น แต่อย่าไปสร้างความขัดแย้ง ยกตัวอย่างนี้ก็คือ การใช้อาวุธปืน การใช้ ระเบิดปิงปอง ที่ไปส่งเสียงขับไล่ มันอาจจะทําให้ช้างป่าตกใจ แต่ในส่วนของความรู้สึกของช้างป่าก็คือเขาจะ จดจํา เสียงที่ได้ยินความรู้สึกที่ได้รับ เขาจะจดจํา และสถานที่ที่เกิดเหตุเขาก็จําได้เพราะฉะนั้นสิ่งเหล่านี้มันก็จะ เป็นจุดที่จะทําให้เกิดปัญหาขึ้นมาได้ ถ้าหากเกิดขึ้นบ่อยจนกระทั่งเขาตอบโต้ด้วยความรุนแรงเช่นกัน สัตว์ก็มี โอกาสที่จะตอบโต้ด้วยความรุนแรงได้เช่นกัน เหมือนที่เกิดเหตุขึ้นมาหลายแห่ง ปัจจุบันก็ยังเดินป่าอยู่ เพราะฉะนั้นก็มีความรู้ เรื่องการใช้ชีวิตอยู่ในป่าค่อนข้างมากเล่าให้พวกเราฟังด้วยว่า เคยทํางานอยู่ที่พิษณุโลก และเข้าไปในอุทยานแห่งชาติทุ่งแสลงหลวง ที่นั่นก็มีช้างป่าตอนนั้นก็มีการปะทะกันระหว่างทหารไทยกับ ผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์ประมาณปีพ.ศ.2513ไดท้ํางานในพื้นที่นั้นมีป่าที่อยู่ทางด้านทุ่งแสลงหลวงด้านทิศ ใต้ ปัจจุบันเรียกว่า คลองชมพู อยู่ในเขตของอําเภอวังทอง จังหวัดพิษณุโลก ได้ยินเสียงช้างตั้งแต่เช้ามืด ประมาณ 4 - 5 คน ได้ยินเสียงช้างร้องบอกทหารที่เขาทําหน้าที่อยู่เป็นชุดลาดตระเวนบอกให้ระวัง เพราะเรา เดินอยู่ตามด่านช้าง ประมาณ 06.00 น. ขณะที่เดินขึ้นไปบน บริเวณยอดเขา ได้ยินเสียงช้างกําลังหาอาหาร กิน ได้เตอื นทหารอยู่ข้างหน้าให้ระวัง มองไปข้างหน้าจะเห็นช้างพลายตัวหนึ่งก็หันมาทาง สิ่งแรกที่บอกได้ก็คือ โดด บอกให้ทหารโดดออกจากด่านช้างให้หมด มีทหารอยู่ข้างหน้า 3 คน ช้างป่ากําลังกางหู ม้วนงวง และอ้า ปาก ห่างไปประมาณ 30 เมตร ต้องโดดออกนอกด่านช้างให้ได้ ช้างป่าวิ่งผ่านไปถ้าเราช้าไม่ได้รู้ตัวล่วงหน้าต้อง มีคนบาดเจ็บนั้นเป็นการเผชิญหน้าในระยะใกล้ๆ เรื่องความตกใจของทั้ง 2 ฝ่าย ทั้งคนและช้างป่าตอบโต้ดว้ ย การวิ่งเข้าใส่ทหาร เพราะฉะนั้นโอกาสอย่างนี้มันก็เกิดขึ้นได้เมื่อเขาตกใจเขาจะระวังเพราะว่าตามธรรมเนียม ของช้างนั้นช้างตัวผู้จะถูกไล่ออกจากโขลงช้างตัวผู้ที่โตประมาณ 5 - 10 ปี โดนไล่ออกจากโขลงมีตัวผู้คุมโขลง คือตัวเดียวและตัวนี้ก็จะวนเวียนอยู่ในโขลง โขลงนั้นก็จะดูแลโดยแม่แปรดเป็นช้างตัวเมียที่มีอายุมากจะดูแล โขลงช้างตัวผู้จะคอยวนเวียนอยู่รอบๆ และเมื่อถึงฤดูผสมพันธุ์จะเข้ามาผสมพันธุ์ ตัวผู้เล็กๆ ที่โดนไล่ออกไป จะต้องไปหากินต่างถิ่นเหมือนอย่างที่เจอททีุ่่งแสลงหลวงมันก็เป็นช้างที่มองเป็นช้างวัยรุ่นเป็นโอกาสที่เราจะเจอ กับช้างมีโอกาสที่จะเกิดขึ้นได้จึงต้องหาทางทําความเข้าใจแล้วก็รู้วิธีการที่จะป้องกันตัวเองเหมือนอย่างที่ท่านได้ หาวิธีการที่จะดําเนินการอยู่ในขณะนี้เป็นวิธีการที่ถูกต้องแล้วก็ขอให้หาวิธีการที่เหมาะสมอยากจะฝากไว้เป็น ข้อสังเกตก็คือ โดยธรรมชาติสิ่งที่เราต้องระวังมากที่สุด คือ อย่าไปสร้างความรู้สึกที่เกิดความโกรธเกิดความทรง จําที่ไม่ดีกับช้างตัวผู้ที่ออกมาอากินอยู่ตัวเดียวจะมีระบบวิธีการป้องกันอยู่แล้วเราจะประสบปัญหากับช้างที่ ออกมาหากินนอกโขลงนี้เป็นประจํา เพราะฉะนั้นเป็นเรื่องที่จะต้องคอยติดตามหากมีอุปกรณ์เครื่องมือที่คอย ตดิ ตามได้ก็จะเป็นประโยชน์เป็นอย่างมาก ก็เป็นเรื่องที่ใช้เทคโนโลยีเข้ามาเกี่ยวข้อง เช่น การสนับสนุนแล้วก็คิด

ว่าเป็นวิธีการที่จะช่วยให้พวกเราอยู่ร่วมกันกับสัตว์ป่าได้ดีมากยิ่งขึ้น เรื่องของการปรับวิธีการของเรานอกจากที่ ท่านจะใช้ การท่องเที่ยวในการส่งเสริม การท่องเที่ยวธรรมชาติอยากจะฝากไว้ด้วยว่าจะปรับเปลี่ยนวิธีการปลูก พืชซึ่งไม่เป็นอาหารของช้าง จมูกของช้างจะสามารถดมกลิ่นได้เป็นหลายกิโลเมตร ถ้าพืชเริ่มสุขมันจะส่งกลิ่นที่ ช้างจะได้กลิ่น เป็น 10 กิโลเมตร เพราะฉะนั้นแล้วก็คล้ายกับว่าเราไปเปิดร้านเซเว่นแล้วบอกว่าอย่าให้คนเข้า มาซื้อนะ เพราะฉะนั้นทําอย่างไรที่เราจะปรับเปลี่ยนในระยะยาวว่าพืชที่เราปลูกนั้นควรจะเป็นอาหารสัตว์แต่ เราจะปลูกพืชซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจสามารถที่จะขายให้ได้ราคาและเป็นไม้ยืนต้น ซึ่งน่าจะเป็นประโยชน์ในระยะ ยาว สิ่งเหล่านี้จะช่วยลดความขัดแย้งในเรื่องของช้างป่าที่จะออกมากินพืชไร่ในช่วงฤดูที่พืชไร่นั้น เรื่องหนึ่งซึ่งผมได้ เรียนรู้จากการใช้ชีวิตอยู่ในป่ามาเป็นเวลานานสิ่งที่สัตว์ป่าทุกชนิดกลัวมากที่สุดไม่ใช่เสียงคนแต่คือ ไฟ เป็นไฟที่ เราจดุ ขึ้นมากองไฟที่เราจุดขึ้นมาทําไมพรานถึงต้องใช้ไฟในเวลาเข้าป่าเพื่อความปลอดภัยแล้วก็ต้องมาคอยเขี่ย ฟืนให้มันมีเปลวไฟลุกโชนอยู่เสมอเพื่อความปลอดภัยเพราะว่าสัตว์ทุกชนิดกลัวไฟ ไม่ใช่แสงอย่างเดียว ช้างได้ กลิ่นเป็นระยะ 10 กิโลเมตร เพราะฉะนั้นถ้าเราจะดูให้ดีวิธีการที่คิดว่าคนสมัยโบราณได้ใช้อยู่แล้วก็ใช้เป็น ประโยชน์เป็นอย่างก็คือ คบไฟ ที่จุดไม่ว่าฝนตกแดดออกมันก็ติด คือ อุปกรณ์ที่จะช่วยในการรักษาชีวิตและ ช่วยไม่ให้สัตว์เข้ามาใกล้เพราะเขาได้กลิ่นของเชื้อเพลิงกับประกายไฟช้างป่าจะไมก่ล้าเข้ามาและก็รู้แล้วว่ามีไฟ อยู่บริเวณนี้ เพราะฉะนั้นก็รู้ว่าถ้าเรามองต่างๆ ด้วยเหตุด้วยผลรู้ว่าทั้งคนและสัตว์ ต่างก็มีความกลัวทั้งคู่คนก็ กลัวความมืดช้างไม่กลัวความมืดแต่กลัวความร้อนจากไฟ คือสิ่งที่เราจะต้องมาคิดกันให้ดีและหาวิธีการว่าทํา อย่างไรเราจึงจะใช้วิถีทางธรรมชาติให้เป็นประโยชน์ เราจะควบคุมไฟได้อย่างไร เรื่องที่อยากจะฝากไว้ว่ามเป็น อุปกรณ์โบราณใช้มาตั้งแต่สมัยยุคหินที่มันก็ยังไม่ล้าสมัยสําหรับสัตว์ สัตว์ก็ยังกลัวอยู่เหมือนเดิมแต่คนเราก็เริ่ม ลืมไปแล้วว่าสิ่งเหล่านี้จะช่วยได้ เราก็ไปเอาของสมัยใหม่เอาปืนเอาเสียงดังเข้าไปทําให้เขาตกใจเฉพาะเพียงวัน เดียวก็จะจําไว้ และจะกลับมาตอบสนองต่อเราถ้าหากว่าเราเผลอก็เป็นเรื่องที่ ในระยะปานกลางต่อไปการ ท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ การปรับเปลี่ยนการเลี้ยงสัตว์ที่น่าจะเป็นประโยชน์ใช้พื้นที่น้อย แต่ว่าให้ผลตอบแทนสูง น่าจะเป็นประโยชน์ในระยะยาวมากกว่าที่เราจะไปทําการเกษตรในการปลูกพืชเพียงอย่างเดียว การเลี้ยงสัตว์ก็ จะเป็นทางออกอีกครั้งหนึ่งที่จะทําให้เรามีอาชีพที่ดีนั่นเป็นสิ่งที่อยากจะแลกเปลี่ยนกับพวกเรา รั้วไฟฟ้าที่ลพบุรี ความฉลาดของเขาเขาเอาหัวดันต้นไม้ที่อยู่ใกล้กับรั้วไฟฟ้าต้นไม้ล้มลงทับรั้วไฟฟ้า เขาเดินย่ําลงมาบนต้นไม้รั้ว ไฟฟ้าก็หัก และเขาก็ข้ามรั้วไฟฟ้าได้ เพราะฉะนั้นช้างเรียนรู้ว่าอะไรที่มันเป็นอุปสรรค จะกันช้างไว้ได้ไม่นาน ยังไงช้างก็ต้องหาทางออกถ้ามันหอมหวนและหิวด้วย นี่ก็คือสิ่งที่เป็นธรรมชาติของทั้งคนและสัตว์เพราะฉะนั้น เมื่อเรามองจากมุมมอ ของสัตว์ป่าเราก็จะมองเห็นว่าเราเราควรจะมีการปรับเปลี่ยนในระยะปานกลางในระยะ ยาวกันอย่างไร อันนี้ก็เป็นเรื่องที่เราจะต้องช่วยกันคิดช่วยกันหาวิธีการว่า เรื่องทางยุทธศาสตร์ สิ่งเหล่านี้ที่ จะต้องหาทางแก้ไขในระยะยาว ทําอย่างไรทเี่ ราจะไปส่งเสริมให้มันมีพืชพันธุ์มีอาหารสัตว์ที่พอเพียงอยู่ในพื้นที่ ที่เป็นอุทยานแห่งชาติหรือเป็นป่าสงวนอย่างที่ท่านผู้แทน WWF พูดถึงว่า ต้นไผ่ตายขุย มันก็เป็นธรรมชาติเป็น วงรอบ 70 ปีไผ่จะตายขุยและร่วงลงมามนั ก็จะเกิดขึ้นมาใหม่นั่นก็เป็นธรรมชาติ จะเอาเครื่องมือหนักเข้าไปทํา อะไรอาจจะทําได้นิดหน่อยบางพื้นที่บางส่วน ถ้าเราศึกษากันให้ดีเราก็จะเห็นว่าวิถีของธรรมชาตินั้นมันจะมีวธิ ี ของมันในการที่จะเป็นอีกรอบเมื่อหมดอายุมันก็ต้องมีวิธีการที่จะกลับขึ้นมาใหม่จะมีการถ่ายทอดพันธุกรรตาม ธรรมชาติแล้วก็ฟื้นฟูขึ้นมาใหม่ โดยตลอดแต่วิธีธรรมชาตินั้นใช้เวลาไม่ทันใจคน คนอยากให้ผืนป่าเกิดขึ้นมา อย่างรวดเร็วซึ่งมันก็ฟื้นจะใช้วิธีธรรมชาติ ถ้าพวกเราช่วยกันเข้าใจในวิถีธรรมชาติเเล้วก็ช่วยกันดูแลสิ่งเหล่านี้ น่าจะเป็นแนวทางที่พวกเราจะได้ช่วยกันดูแลผืนป่าซึ่งมีชื่อเสียงมาตั้งแต่ในสมัยโบราณผืนป่าดงพญาเย็น ดง พญาไฟ ต้ังแต่โบราณกาล เรารักษาผืนป่าส่วนนี้ได้จะเป็นประโยชน์เเละจะเป็นแหล่งทํามาหากินของพวกเรา ต่อไปในอนาคตด้วย ก็ขอให้ทุกท่านทั้งหลายได้นําสิ่งที่นําไปเป็น ข้อพิจารณาและข้อหาวิธีการบนพื้นฐานที่ไป

บอกไว้แล้วว่าราต้องอยู่ร่วมกับสัตว์ป่าและคน ทําอย่างไรที่จะอยู่ร่วมกันให้ได้จะเป็นแนวที่จะทําให้การเรียนอยู่ ร่วมกันในระยะยาวขอฝากข้อมูลไว้เป็นข้อสังเกตของการดําเนินงานเราทุกคนทั้งภาครัฐ เอกชน และชุมชน ต้องขอขอบคุณอาสาสมัครทุกคนที่ท่านได้เสียสละมาทํางานในการช่วยกันอนุรักษ์ผืนป่าช่วยกันดูแลชีวิต ชาวบ้านช่วยกันดูแลทรัพย์สินของชาวบ้านโดยทั่วกัน

ขอ้สรปุผลการถอดบทเรียนสมัมนาโครงการสมัมนาอาสาสมคัรพทิักษป์่า ณ อทุ ยานแหง่ ชาติทบั ลาน จ.ปราจนี บรุ ี
วนั ที่ 22 พฤศจิกายน 2568

-------------------

คาวิงวอนจากราษฎรในท้องที่จังหวัดนครราชสีมา และจังหวัดปราจีนบุรี ที่มีเขตติดต่อกับ อุทยานแห่งชาติทับลาน ครอบคลุมพื้นที่ 20 ตาบล 5 อาเภอ 2 จังหวัด รวมถึง ภาคประชาสังคม องค์การพัฒนาเอกชนระหว่างประเทศ พันธมิตรการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่าในพื้น อุทยานแห่งชาติทับลาน

เสนอต่อผู้บริหาร ผู้หลักผู้ใหญ่อันเป็นร่มโพธิ์ร่มไทรของประเทศไทย

1. ข้อเสนอเร่งด่วนให้จังหวัดนครราชสีมาและจังหวัดปราจีนบุรีบรรจุความมุ่งมันดาเนินงาน แก้ปัญหาสถานการณ์ช้างป่าออกรบกวนพื้นที่เกษตรกรรมและที่อยู่อาศัยของราษฎร เป็นวาระ เร่งด่วนของจังหวัด

2. แต่งตั้งคณะทางานบูรณาการ สองจังหวัด สองสานักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ ได้แก่จังหวัด นครราชสีมา จังหวัดปราจีนบุรี ในส่วนของฝ่ายปกครอง และสานักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 1 (ปราจีนบุรี) และสานักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 7 (นครราชสีมา) กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช โดยมีผู้แทนผู้นาเครือข่ายภาคประชาชนจานวน 20 ตาบล และองค์กรพัฒนาเอกชน ระหว่างประเทศ ทาหน้าที่ให้คาปรึกษาด้านวิชาการ เพื่อให้เกิดการจัดการบนฐานวิทยาศาสตร์ เข้าร่วมเป็นคณะทางาน

ข้อร้องขอในการขอรับการสนับสนุน บริเวณพื้นที่แนวรอยต่อและในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ จังหวัดปราจีนบุรี
1. ซ่อมและบารุงถนนตรวจการณ์ (ผาเม่น - อ่างเก็บน้านฤบดินทร์จินดา)
2. สนับสนุนรถตรวจการณ์

3. โดรนตรวจจับความร้อน อย่างน้อย 1 ลา
4. เพิ่มจานวนเจ้าหน้าที่เฝ้าระวังและผลักดันช้างป่า
5. จัดตั้งกองทุนในระดับตาบลเพื่อจัดหาและสนับสนุนเสบียงอาหารและอุปกรณ์ภาคสนาม แก่ชุดเฝ้าระวังฯ
6. เสบียงอาหาร และน้ามันเชื้อเพลิง
จังหวัดนครราชสีมา
1. สารวจและซ่อมแซมถนนตรวจการณ์ ตามแนวขอบป่าอนุรักษ์
2. ซ่อมแซมคูกันช้างในพื้นที่อาเภอเสิงสาง

3. เพิ่มจานวนเจ้าหน้าที่ชุดเฝ้าระวังและผลักดันช้างป่า
4. โดรนตรวจจับความร้อน อย่างน้อย 3 ลา
5. เพิ่มหอเฝ้าระวังสัตว์ป่า
6. เพิ่มการอบรม/ให้ความรู้ช้างป่าและสัตว์ป่าที่ออกนอกพื้นที่แก่ ชุดเฝ้าระวังผลักดันช้างป่า และราษฎรตามพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ

7. อุปกรณ์ภาคสนาม เช่น วิทยุสื่อสาร ไฟฉาย รองเท้าหุ้มส้น โทรโข่ง
8. เสบียงอาหาร และน้ามันเชื้อเพลิง
9. กรณีสนับสนุนการเปลี่ยนชนิดพืชเกษตรบริเวณแนวกันชน ต้องดาเนินการประกันราคา พืชผลเกษตรที่นามาปลูกทดแทนในระยะยาว
10. เพิ่มอุปกรณ์รั้วชั่วคราวบริเวณถนนเส้น 3052
ข้อร้องขอในการขอรับการสนับสนุน ในพื้นที่ป่าอนุรักษ์
1. เพิ่มแหล่งอาหารทุ่งหญ้าสัตว์ป่า ภายใต้การจัดการตามหลักวิชาการ (ชิงเผา) อย่างน้อย 1,500 ไร่
2. เพิ่มแหล่งโป่งเทียมและแหล่งน้าสาหรับดึงดูดช้างป่า

---------------------


Tags :

  .
view